Mapy, przewodniki
Wyszukiwarka
Kalendarz imprez
Subskrypcja

Nowe wydawnictwa
  • 2020-02-04 08:03

    "1000 śląskich zamków i pałaców" to wydawnictwo albumowe, w którym zaprezentowane zostały śląskie rezydencje szlacheckie. Swym zasięgiem obejmuje województwo (lub zahacza o nie) dolnośląskie, lubuskie, opolskie i śląskie. W książce znalazły się również zamki i pałace z terenu dzisiejszych Czech i Niemiec. Krótkie opisy, które umieszczone są przy zdjęciach, są w językach polskim i niemieckim. Książka może być świetnym prezentem...

  • 2020-02-04 07:58

    Prezentowany album Karkonoszy jest pierwszą tegi typu publikacją na rynku wydawniczym. Zawiera unikatowe zdjęcia wykonane o różnych porach roku, dnia i przy zmiennych warunkach pogodowych. Naszym celem jest pokazanie wybranych obiektów w letnim, pełnym słońcu, ale również pokrytych szadzią, czy skrytych w gęstej mgle, bo góry nie zawsze bywają miłe i przyjazne

  • 2020-01-30 07:36

    „Śmierć, bale i skandale. Arystokracja od Śląska po Wołyń”, to zbiór ciekawych i skandalicznych historii nie tylko ze Śląska, ale również z dawnej i obecnej Polski. To kontynuacja cieszącej się dużym powodzeniem serii, ale zarazem rozpoczęcie nowej, która dotyczyć będzie losów polskiej arystokracji. Również pod względem technicznym książka jest inna - w twardej oprawie i w kolorze...

  • 2020-01-29 22:18

    Dolny Śląsk to jeden z najcenniejszych w naszym kraju regionów, obfitujących w niezwykle dużą liczbę zamków i pałaców. Gdy dodamy jeszcze do tego, leżące w administracyjnych granicach województwa dolnośląskiego ziemię kłodzką i Łużyce, to otrzymujemy przeogromną liczbę rezydencji szlacheckich. Zachowały się w różnym stanie, jedne są pięknie odrestaurowane, inne niszczeją jako ruiny

  • 2019-12-22 09:01

    Rok 2019 przyniósł wiele ciekawych pozycji wydawniczych, które wzbogaciły księgozbiory niejednego miłośnika Sudetów. Z pewnością do grona najcenniejszych, najbardziej wartościowych pozycji należy kolejny tom potężnej monografii Gór Izerskich, tym razem z podtytułem „O historii i sztuce do 1813 roku” (O historii a umění do roku 1813). Wydana przez Wydawnictwo RK, książka liczy sobie blisko 460 stron

Które z n/w pasm jest Twoim ulubionym?
Sonda
Wizyt:
Dzisiaj: 80Wszystkich: 4088242

Hrabiowskie zagrody - wystawa w Hejnicach

2019-10-14 07:21

     "Hraběcí obory" czyli "Hrabiowskie zagrody", tak można przetłumaczyć tytuł nowej wystawy, zorganizowanej przez Národní památkový ústav (NPU) Czeskiej Republiki. Ta niewielka wystawa fotografii oraz kilku posterów dotyczy jedynego do dnia dzisiejszego zachowanego na terenie Sudetów "zjawiska"*, jakim są leśne zagrody hodowlane na terenie Gór Izerskich. Możemy ją oglądać do 15 grudnia 2019, na terenie dawnego klasztoru franciszkanów, dziś "Międzynarodowego centrum duchowej odnowy" w Hejnicach. Jednocześnie wystawa stanowi jedną z akcji prowadzonych w roku bieżącym w ramch projektu "Gallasové/Clam-Gallasové. Noblesa severnich Čech", a organizowanym przez NPU. Celem projektu jest popularyzacja wiedzy o rodzie szlacheckim zamieszkującym, na przestrzeni czterystu lat, tereny północnych Czech.

     Założycielem dwóch zagród leśnych był Eduard Clam-Gallas (1805-1891). Wielka Zagroda powstała w latach 1848-1852 i obejmowała tereny leśne Gór Izerskich pomiędzy miejscowościami: Oldřichov w Hájích, Raspenava, Hejnice, Bedřichov, Fojtka, zajmując powierzchnię 5 559,7 ha. Przeznaczona była głównie do chowu jeleni. Natomiast tzw. Nowa Zagroda (zwana też Małą lub Heřmanicką) została utworzona, z przeznaczeniem na tzw. czarną zwierzynę (dziki) w latach 1884-1886, w okolicach Oldřichovskiego Špičáka i obejmowała 619 ha.

     Zagrody składały się z ciągu drewnianych płotów, rozpiętych pomiędzy kamiennymi słupkami, systemu bram, furtek i tzw. jelenich skoków oraz zabudowy wewnętrznej, jak poidła, paśniki, budynki.  Funkcjonowanie zagród leśnych zakończyło się w roku 1945 wraz z przejęciem majątku Clam-Gallasów przez państwo czechosłowackie. Niemniej materialne dowody owych zagród możemy oglądać jeszcze w dniu dzisiejszym, wędrując szlakami Gór Izerskich. Ze względów oczywistych przetrwały do dnia dzisiejszego głównie kamienne słupki płotu, słupki bram oraz tzw. jelenie skoki.

     Kamienne słupki płotu, to najliczniejsze artefakty, które pozostały. Mają one wysokość 2 m, i ważą ok. 300 kg. Osadzone są w gruncie na 1/3 długości. Na dwóch bokach mają otwory do osadzania drewnianych belek konstrukcji płotu. Słupki bram są większe, mierzyły 3,2 m długości i ważą ok. 700-800 kg. I podobnie były osadzane na 1/3 długości w gruncie. Większość słupków wykonana była z miejscowego kamienia, lub zostały przywiezione z niedaleko położonych kamieniołomów. Ciekawymi elementami zagród leśnych były, tzw. jelenie skoki. Tu wykorzystywano miejscowe, odpowiednio ukształtowane głazy. Od strony zewnętrznej zagrody głaz musiał umożliwić łagodne podejście zwierza, a od wnętrza stanowić jednolitą ścianę płotu. W takich miejscach zwierzyna była wabiona paszą, aby skłonić ją do owego skoku do zagrody.

     W ramach przeprowadzonej w latach 2016-2018 inwentaryzacji przez Rene Belohradskiego przy współpracy kilku instytucji (Lasy Czeskiej Republiki, Urząd Ochrony Zabytków, Urząd Katastralny w Libercu) wykonano dokumentację pozostałości owych leśnych zagród. I trzeba przyznać, że wykonano ogrom pracy. Linia ogrodzenia Wielkiej zagrody ciągnie się przez 41,2 km i na niej zinwentaryzowano 10 645 obiektów. Analogicznie ogrodzenie Małej Zagrody to 10,7 km długości i 2 236 opisanych obiektów. Przy czym nie wszystkie artefakty jesteśmy w stanie zobaczyć w terenie. Spora część została znacznie uszkodzona lub zachowały się niewielkie kawałki. W efekcie w dniu dzisiejszym oglądać możemy 7 024 szt. z Wielkiej i 1 964 szt. artefaktów z Małej Zagrody. Jednym z zamysłów przeprowadzonej inwentaryzacji, jest wpisanie pozostałości po leśnych zagrodach na listę pamiątek kultury w Czechach.

     Uzupełnieniem opisywanej wystawy jest niewielkie wydawnictwo, o tym samym tytule co wystawa. Bogato ilustrowana książka, liczy sobie 126 str. Napisana jest w j. czeskim, ale zawiera bardzo obszerne streszczenia w językach polskim i niemieckim. Jeden z rozdziałów opisuje w miarę dokładnie przebieg linii ogrodzeń Wielkiej i Małej Zagrody, co stanowi ciekawą propozycję na izerskie wędrówki.

Zbigniew Sobierajski

 


* określenia "zjawisko" używam tutaj celowo, gdyż owe leśne zagrody hodowlane to nie tylko miejsce chowu zwierząt, ale całość licznych wydarzeń na tym terenie, związanych z dziejami rodu Clam-Gallas, a także o historyczno-kulturowym znaczeniu tych miejsc,  w tym dla leśnictwa, myśliwska, a także  kłusownictwa, aż po dzisiejszą turystykę czy ochronę przyrody na tym terenie.

Galeria

  • Dodaj link do:
  • facebook.com
 

Komentarze

  • schlesinger2019-10-19 09:23

    Taka "leśna zagroda" ma swoją polską, a nawet staropolską nazwę, "zwierzyniec".

Komentarz
Facebook