Mapy, przewodniki
Wyszukiwarka
Kalendarz imprez
Subskrypcja

Nowe wydawnictwa
  • 2024-02-01 09:34

    555 zagadek o Górach Stołowych jest próbą zebrania tego, co w Górach Stołowych najciekawsze, wyjątkowe i niepospolite.Jeżeli nigdy w nich nie byłeś, ta książka pozwoli Ci przekroczyć ich granicę i zajrzeć do środka ― do ukrytych tam historii i mrocznych tajemnic. Gwarantuję, że rozdział po rozdziale coraz szerzej będzie się przed Tobą otwierać niezwykły skalny świat, w którym każda piaskowcowa skałka ma w sobie coś wyjątkowego

  • 2024-01-10 21:30

    Opracowanie poświęcone wrocławskiej gastronomii w latach 1957–1970, w którym czytelnik znajdzie informacje o jej strukturze, typach funkcjonujących zakładów oraz ich umiejscowieniu na terenie Wrocławia. Autor pisze również o prowadzonej przez lokale działalności rozrywkowej oraz przedstawia jadłospisy, opisuje też różne problemy z klientelą (gastronomiczne miscellanea). Wszystko to zostało ukazane na tle ówczesnych przemian

  • 2024-01-10 21:20

    Jak przystało na region w Europie Środkowej, ziemia kłodzka istniała i istnieje realnie, determinowana geografią lub decyzjami politycznymi, a zarazem jest tworem wyobraźni, opisywanym w wielu tekstach i językach. Badanie kultury tego obszaru wymaga zatem podejścia historycznego, skupionego na dziejach narodów i grup społecznych oraz historii ich sztuki, duchowości, obyczaju i przemysłu, jak również użycia perspektyw...

  • 2023-11-09 09:43

    Imponujący łańcuch zamków obronnych w Sudetach to część dziedzictwa Piastów, pierwszej historycznej polskiej dynastii. Z czasem Dolny Śląsk zaczął przynależeć do Królestwa Czech, które było częścią Rzeszy Niemieckiej, ale Piastowie śląscy książętami Rzeszy nigdy nie byli, w odróżnieniu np. do Podiebradów oleśnickich. Piastowie kierowali się własnościowym prawem polskim, podkreślali, że są na Śląsku „od zawsze" i otrzymali przywileje od polskiego władcy, co musiał uznać nawet cesarz

  • 2023-11-08 16:23

    Górskie wędrówki to wspaniała przygoda i mnóstwo pozytywnych doświadczeń i wspomnień – z tym stwierdzeniem zgodzi się zapewne każdy miłośnik gór. Ci z nich, którzy zostali rodzicami mogą zadawać sobie pytanie: Jak zarazić dzieci swoją pasją i miłością do wędrowania po górskich szczytach? Jak zachęcić je do odkrywania nowych miejsc i nakierować ich wrodzoną ciekawość świata na górskie szlaki? I jak nie zrazić ich do takiego rodzaju turystyki, który przecież często wiąże się z dużym wysiłkiem?

Które z n/w pasm jest Twoim ulubionym?
Sonda
Wizyt:
Dzisiaj: 891Wszystkich: 13650885

Josef Matouschek - znawca Gór Izerskich

Na cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudetyNa cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudetyNa cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudety
Na cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudety
Na cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudety
Na cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudety
2022-12-31 19:13

     Każdy miłośnik Gór Izerskich podczas lektury przewodników czy tekstów krajoznawczych wcześniej czy później natrafi na nazwisko Josefa Matouschka, autora najsłynniejszej chyba mapy tego rejonu. Był on bez wątpienia jedną z najwybitniejszych postaci w historii turystyki regionu.

     Josef urodził się w 1867 roku w czeskiej rodzinie Matoušków w Svárovie koło Tanvaldu. Jego ojciec, również Josef, był początkowo nauczycielem w wiejskich szkołach w Svárovie, Hořením Hamrze i w Zásadzie, a następnie został zatrudniony jako księgowy w svárovskiej przędzalni bawełny Johanna Liebiega. Służył też jako tłumacz w kontaktach między dość licznymi czeskimi pracownikami fabryki a jej niemieckim kierownictwem. Młody Josef i jego rodzeństwo wychowywali się w mieszanym narodowościowo środowisku. Właściciel fabryki, Johann Liebieg, wymagał aby dzieci jego urzędników kształciły się w niemieckich szkołach. Gdy Josef senior zmarł w 1882 roku, Heinrich Liebieg opłacił studia młodych Matoušków. Josef ukończył liberecką akademię handlową, a jego brat František – niemiecki uniwersytet w Pradze (później został nauczycielem w niemieckim gimnazjum w Libercu). Josef po ukończeniu nauki został osobistym sekretarzem Heinricha Liebiega. W tym czasie obaj bracia przyjęli niemiecką pisownię nazwiska.

     Praca u barona Liebiega zapewniła młodemu Matouschkowi bezpieczenstwo finansowe, mógł więc swobodnie oddawać się swojej pasji, którą były podróże i poznawanie ojczystego regionu. Josef aktywnie angażował się w działalność powstałych w latach 80. XIX wieku stowarzyszeń turystycznych. W 1886 roku został członkiem Niemieckiego Towarzystwa Górskiego Ještědu i Gór Izerskich (Deutscher Gebirgsverein für Jeschken- und Isergebirge), a od roku 1890 był członkiem jego zarządu głównego. Przyczynił się też do założenia libereckiej sekcji Niemiecko-Austriackiego Towarzystwa Alpejskiego (DÖAV) oraz do pozyskania przez nie dwóch schronisk górskich w Alpach. Od 1892 roku regularnie pisywał do redagowanych przez swego byłego profesora Franza Hüblera roczników DGVJI, a także do innych czasopism popularyzujących piękno i atrakcje Gór Izerskich, Łużyckich, grzbietu ještědzkiego i ich okolic. Był też członkiem komitetu budowy hotelu górskiego na Ještĕdzie. Razem z profesorem Hüblerem wziął udział w pierwszym znakowaniu szlaków turystycznych w Górach Izerskich.
 


Fragment książki "Mapy Gór Izerskich" z rozdziałem poświęconym Josefowi Matouschkowi
 

     Przede wszystkim jednak był współautorem i organizatorem przedsięwzięć kartograficznych. Przy jego wydatnym udziale powstała wydana w 1900 roku pierwsza mapa turystyczna Ještědu i Gór Izerskich (Touristenkarte für das Jeschken- und Isergebirge). Najbardziej zasłynął jednak jako autor „Specjalnej mapy Ještědu i Gór Izerskich“ (Spezial-Karte vom Jeschken- u. Isergebirge) w skali 1:50 000, wydanej w 1927 roku w nakładzie 10 000 egzemplarzy. Mapa objęła obszar od Gór Łużyckich po zachodnie Karkonosze. Jej wyjątkowość polega na zaznaczeniu i opisaniu ogromnej liczby obiektów: wzniesień, skał, potoków, strumieni, znaczących drzew, pomników, krzyży i kamieni pamiątkowych, dróg, ścieżek, samotnych domów i gospodarstw oraz ciekawostek turystycznych. Jedną z takich ciekawostek jest np. zaznaczona na mapie planowana zapora na Izerze niedaleko osady Orle i zasięg jeziora, które miało zalać Wielką Izerską Łąkę.

     Matouschek w swojej pracy kartograficznej opierał się na podkładzie austriackich i pruskich map wojskowych, ale prowadził również badania w terenie i ustalał lokalizację i nazwy poszczególnych obiektów, rozmawiając z mieszkańcami i robotnikami leśnymi. W 1938 roku przygotował uzupełnione i poprawione wydanie mapy, ale nie zdążył już jej wydać przed wybuchem II wojny światowej. Zachowało się jedynie kilka niekompletnych egzemplarzy.

     Josef Matouschek chętnie podejmował też dalsze podróże. Kilkakrotnie odwiedził Alpy, był też w Kaukazie i Ameryce Północnej. Razem z żoną wybrali się nawet na wyprawę dookoła świata i przez Bliski Wschód, Indie, Chiny i Japonię dotarli do USA. Małżonkowie mieszkali w Libercu, w willi przy dzisiejszej ul. Fučikovej 2.
 


Dom Matouschków w Libercu
 

     Josef nie doczekał wysiedlenia po II wojnie światowej. Zmarł na zawał serca podczas spaceru po Libercu 12 lipca 1945 roku. Jego brat Franciszek zmarł w Wiedniu dwa tygodnie później. Żona Josefa, Maria z domu Goll, została wysiedlona.

     Ze względu na wysiedlenie rodziny i przyjaciół Josefa Matouschka, miejsce jego wiecznego spoczynku długo pozostawało nieznane. Dopiero w 2002 roku Otto Pospíšil z Jablonca nad Nisou znalazł w zapisach metrykalnych informację o tym, że urnę z prochami zmarłego złożono w grobowcu rodzin Goll, Stelzig i Mauerman na cmentarzu w Oldřichovie v Hájích. W tym momencie odnalezienie grobu nie stanowiło już większego problemu. Z inicjatywy członków Izersko-Ještedzkiego Towarzystwa Górskiego grobowiec został wyczyszczony i naprawiono uszkodzone elementy. Jednak po usunięciu zarastających grobowiec pokrzyw na krajoznawców czekały dwie niespodzianki. Pierwszą była widniejąca na płycie czeska forma nazwiska zmarłego. Okazuje się, że pomimo używanego przez Josefa niemieckiego brzmienia nazwiska, w księgach urodzeń, ślubów i zgonów za każdym razem zapisany był jako Josef Matoušek. Drugą niespodzianką jest widniejąca na dole tablicy wymieniającej krewnych żony zmarłego inskrypcja poświęcona zmarłemu w 1912 roku trzyletniemu Waldemarowi Matouschkowi. Z daty jego urodzenia i nazwiska wnioskować można, że może chodzić o syna Josefa i Marii Matouschków. Tymczasem, uważano dotąd, że małżeństwo Matouschków pozostało bezdzietne.

     Stworzona przez Josefa Matouschka mapa okazała się bezcennym źródłem informacji o nazwach miejscowych w Górach Izerskich i lokalizacji drobnych zabytków, gdy po II wojnie światowej większość miejscowej ludności została wysiedlona, a przekazywane z ust do ust historie i opowieści – zapomniane. Wiele powojennych „odkryć“ (i uratowanie) starych krzyży i pomników, a wraz z nimi – historii dawnych mieszkańców nie byłoby bez niej możliwych.

Katarzyna Potocka-Brygier
 

 


Sudecka Księgarnia Wysyłkowa poleca:

 

  • Dodaj link do:
  • facebook.com
 

Komentarze

  • koerle mit pfeifla2023-01-12 10:26

    Spacja jest po literze "M". Wygląda na to, że robi ją automatycznie skrypt, "łamiąc" długi adres nie mieszczący się w jednej linijce komentarza. Tak czy inaczej, mapa - cudo.

  • Waldemar Brygier2023-01-12 09:54

    Uwaga na spację w linku do mapy! Należy ją zlikwidować, inaczej mapa się nie otworzy...

  • koerle mit pfeifla2023-01-12 09:09

    Tu inna mapa Matouschka, turystyczna:
    https://polona.pl/item/touristen-karte-vom-jeschken-u-isergebirge,M TQyNTg3NzAw/0/#info:metadata

Komentarz
Facebook