Mapy, przewodniki
Wyszukiwarka
Kalendarz imprez
Subskrypcja

Nowe wydawnictwa
  • 2017-04-06 22:14

    W swojej najnowszej książce, Marek Gaworski zaprasza w podróż w czasie. Śląskie zamki mają bogate dzieje pisane nie tylko przez wydarzenia historyczne, ale również ich właścicieli. W albumie przedstawionych zostało ponad sto rezydencji szlacheckich. Krótki opis (również w języku niemieckim) ilustrowany jest zawsze archiwalnym zdjęciem obiektu, często z jego właścicielami, czy w postaci scenek rodzajowych. Pozycja szczególnie cenna dla miłośników dawnych klimatów...

  • 2017-04-01 21:37

    Przewodnik "Na tropie zaginionego Breslau" to propozycja dla zwolenników nieszablonowego zwiedzania miasta, którzy chcieliby się zapoznać z historią i architekturą Wrocławia, zagłębiając się jednocześnie w świat znakomitych powieści kryminalnych Marka Krajewskiego. Literacki spacer z dreszczykiem będzie okazją do poznania złożonego i wyjątkowego charakteru miasta...

  • 2017-03-26 08:00

    Nie znam drugiej książki, która w tak dojmujący sposób ukazywałaby sprawy ludzi mieszkających u stóp Karkonoszy. Autorka wprowadza nas w środowisko laborantów, a poniekąd i ich przeciwników – medyków, ukazuje nam mechanizmy ich konfliktów, które jak wiemy z historii doprowadziły do całkowitego zniwelowania tych pierwszych. Oto przed naszymi oczami stają dojrzali mistrzowie laboranckiego fachu i narybek szykujący się do przejęcia warsztatów, gdy nadejdzie czas na zmianę

  • 2017-03-18 21:22

    Na dziecięco-młodzieżowym rynku wydawniczym ukazała się nowa książka Michała Wójcika z ilustracjami Wojciecha Ignaciuka pt. „Książęcy grobowiec, czyli Olaf i Lena na tropie” wydana przez Wydawnictwo Druga Noga. Wspominam o niej nie bez przyczyny. W mojej ocenie jest to bowiem świetna propozycja wydawnicza dla młodszych mieszkańców Dolnego Śląska, którzy w szkolnych murach rozpoczęli już przygodę z historią i chcieliby rozwijać swoje zainteresowania

  • 2017-03-18 19:45

    W swojej najnowszej książce, Marek Gaworski zabiera nas w podróż po zamkach i pałacach województwa dolnośląskiego. To jedyne w swoim rodzaju opracowanie pozwala na poznanie licznych rezydencji, z których słynie Dolny Śląsk, a także ziemia kłodzka i wchodząca w skład województwa część Łużyc... Wydawnictwo bogato ilustrowane, także świetnymi zdjęciami wykonanymi z lotu ptaka

Wizyt:
Dzisiaj: 760Wszystkich: 1706674

Karkonosze - opis pasma

    Karkonosze są najwyższą i najrozleglejszą grupą górską w Sudetach. Ciągną się od dolin Izery, Mumlawy, Mielnicy oraz Przeł. Szklarskiej (880 m) i doliny Kamiennej na zachodzie po dolinę Bobru i Przeł. Lubawską (516 m) na wschodzie. Północną granicę Karkonoszy stanowią dolina Kamiennej, poprzez którą graniczą z Górami Izerskimi, linia uskoku tektonicznego oddzielająca Pogórze Karkonoskie od Kotliny Jeleniogórskiej oraz dolina Jedlicy, stanowiąca granicę z Rudawami Janowickimi. Dalej, ku wschodowi, przez dolinę Złotnej, Karkonosze graniczą ze Wzgórzami Bramy Lubawskiej, która z kolei oddziela je od Gór Kruczych i Jestřebích. Południowa granica Karkonoszy jest mało wyraźna, bowiem góry stopniowo przechodzą w rozległe Podgórze Karkonoskie (Podkrkonošské Podhůří). Granicę określa się umownie linią Horní Sytová – Hrabačov – Vrchlabí – Čistá – Bolkov –Mladé Buky – Babí.

    Z geologicznego punktu widzenia, Karkonosze i Góry Izerskie tworzą tzw. krystalinik karkonosko-izerski zbudowany z prekambryjskich i paleozoicznych łupków łyszczykowych, fylitów i kwarcytów. Podczas orogenozy hercyńskiej doszło do intruzji granitu, który wydostał się na powierzchnię po zwietrzeniu skał okrywy, tworząc tzw. karkonoski masyw granitowy. Obejmuje on większość polskich Karkonoszy wraz z pogórzem oraz cały graniczny Śląski Grzbiet od Harrachova po Śnieżkę. Równoległy Czeski Grzbiet i odchodzące od niego boczne grzbiety, jak również wschodnia część Karkonoszy, zbudowane są z łupków krystalicznych. Na kontakcie tych dwóch stref wytworzyły się bardzo twarde skały metamorficzne – hornfelsy, z których zbudowany jest najwyższy w Karkonoszach szczyt Śnieżki (1602 m). W strefie kontaktowej powstały też bogate złoża rud metalicznych, które przez wieki przyciągały tu górników i poszukiwaczy skarbów, jak również stały się powodem długotrwałych sporów granicznych.

    W epoce lodowcowej lądolód skandynawski dotarł do Kotliny Jeleniogórskiej, natomiast w Karkonoszach powstały wówczas lokalne lodowce górskie. Pozostawiły po sobie szereg dolin oraz kotłów polodowcowych (np. Labský důl, Obří důl, kotły Małego i Wielkiego Stawu, Śnieżne Kotły, Kotelní i Sněžné jamy). Innymi pozostałościami epoki lodowcowej są nisze niwalne (np. Biały Jar), gołoborza (np. na Śnieżce) oraz grunty strukturalne (np. na Czarnym Grzbiecie).

    Klimat Karkonoszy jest surowy, ze średnią temperaturą roczną wynoszącą na Śnieżce 0,5 ºC, dużą liczbą opadów i pokrywą śnieżną zalegającą nawet powyżej 180 dni w roku. Częstymi zjawiskami klimatycznymi są tu inwersja termiczna, gdy masy zimnego powietrza zalegają na dnie Kotliny Jeleniogórskiej, oraz ciepłe wiatry fenowe wiejące średnio 130 dni w roku i odczuwane nawet w odległym o ok. 130 km Wrocławiu.

    Szata roślinna Karkonoszy, podobnie jak w przypadku innych pasm sudeckich, uległa znacznemu przekształceniu pod wpływem działalności człowieka. Rabunkowy wyrąb lasu prowadzony do 1750 r., głównie dla potrzeb hutnictwa i szklarstwa, spowodował zniszczenie naturalnych pięter roślinnych. Miejsce pierwotnych gatunków drzew zajął świerk, którego nasiona sprowadzano z całej Europy. Taki sposób zalesiania spowodował nadmierne zakwaszenie gleby, a jednolite gatunkowo lasy okazały się mało odporne na niekorzystne warunki klimatyczne i inwazje szkodników. Gwoździem do trumny karkonoskich lasów okazał się socjalistyczny przemysł, a konkretnie emisje szkodliwych substancji z zakładów przemysłowych, zwłaszcza elektrowni północnych Czech, południowej NRD i polskiego Turoszowa.

    Obecnie zachowały się tylko niewielkie fragmenty naturalnych lasów, chronione w rezerwatach przyrody. Fragmenty lasu regla dolnego (500-1000 m n.p.m., las bukowo-jodłowo-jaworowy z domieszką jesiona, wiązu górskiego i olszy szarej) spotkać można na Chojniku, wokół Wodospadu Szklarki, w dolinie Łomniczki, Wrzosówki, Úpy, Łaby, Izery i Izerki. W poszyciu występują liczne gatunki roślin zielnych, w tym rośliny chronione (sasanki, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów). Regiel górny (1000-ok. 1250 m) to naturalne siedlisko świerka sudeckiego, w większości wypartego przez świerk obcej proweniencji. Domieszkę stanowi tu brzoza karpacka, wierzba śląska i jarzębina górska. W poszyciu dominują paprocie i trawy. W okolicy potoków górskich flora jest bogatsza: występuje tu m.in. tojad mocny, modrzyk górski, miłosna górska. Kolejne piętro to strefa kosodrzewiny (1250-1450 m), której towarzyszą wierzba śląska, jarzębina, borówki, paprocie i wątrobowce. Latem zakwitają miłosna górska, modrzyk górski, trybuła lśniąca i wierzbownica okółkowa. Powyżej 1450 m to piętro subalpejskie, w którym dominują gołoborza oraz trawy, wśród których można spotkać pierwiosnkę maleńką, sasankę alpejską, jastrzębca alpejskiego, endemicznego dzwonka karkonoskiego. Na rumowiskach skalnych spotyka się skalnice i zmienkę górską. W tej strefie występują też subalpejskie torfowiska wysokie, będące reliktem okresu postglacjalnego, gdy grzbiet Karkonoszy porastały lasy. Największe ich skupiska to Równia pod Śnieżką i podnóże Smogorni.

    Bardzo ważnymi stanowiskami botanicznymi są kotły polodowcowe. Niektóre z nich, ze względu na bogactwo roślinności, nazywane są „ogródkami” (zahrádka), np. Krakonošova, Čertova, Kotelska zahrádka.

    Pośród fauny przeważają gatunki leśne oraz brzeżnej granicy lasu. Są to jeleń, sarna, dzik, lis, kuna leśna, łasica, tchórz, wiewiórki, zające i nornice, a wśród ptaków jastrząb, myszołów, krogulec, kania rdzawa, sowy, jarząbek, pluszcz, płochacz halny, drozd obrożny, czeczotka, orzechówka, cietrzew, włochatka, pliszka górska i krzyżodziób świerkowy.

    Dla ochrony zagrożonych przyrodniczych walorów Karkonoszy w 1959 r. utworzono Karkonoski Park Narodowy (55 km 2), a w 1963 – Krkonošský Národní Park (370 km2), jako pierwszy park narodowy w Czechach. W 1992 r. oba zostały wpisane na listę 300 światowych rezerwatów biosfery UNESCO.

    Początki obecności człowieka na pogórzu Karkonoszy sięgają neolitu, jednak regularna akcja kolonizacyjna przypada dopiero na XIII wiek. Pierwsze osiedla powstawały przed połową XIII wieku wzdłuż dwóch ścieżek prowadzących przez Karkonosze z Czech na Śląsk (przez Przełęcz Lubawską oraz Równię pod Śnieżką), kolejne, w II połowie stulecia, w górę rzek. Działalność człowieka początkowo związana była przede wszystkim z poszukiwaniem i wydobyciem kruszców. Wytapiano je w dymarkach opalanych węglem drzewnym, otrzymywanym z drewna z miejscowych lasów. W dolinach powstały liczne miasteczka górnicze, np. Kowary, Vrchlabí, Černý Důl, Svoboda nad Úpou. W górach zaś, pojawiły się osady drwali i węglarzy. Trzebież karkonoskiej puszczy była szczególnie intensywna po południowej stronie gór i nasiliła się zwłaszcza w II połowie XVI wieku, gdy właściciel Vrchlabí, starosta górniczy króla Ferdynanda I Krzysztof z Gensdorfu rozpoczął pozyskiwanie drewna dla potrzeb kopalń srebra w Kutnej Horze. W tym celu sprowadził nawet drwali z Alp, którzy z całymi rodzinami osiedlili się w Karkonoszach, aż po grzbiet gór. W 1609 r. stan lasów był już tak opłakany, że komisja królewska zdecydowała o przeniesieniu trzebieży w Góry Orlickie. Dotychczasowi drwale i węglarze zamienili się w pasterzy wypasających bydło na powstałych w miejscu lasu górskich łąkach. Tak powstały osady górskie (np. Wilcza Poręba, Karpacz, Krausovy Boudy). Łąki zaczęły też przyciągać zielarzy, zbierających rośliny lecznicze i produkujących na ich bazie szereg leków, znanych w wielu krajach Europy. Szczyt ich działalności przypada na XVII – XVIII w, gdy posiadali nawet swoje cechy.

    Kolejna fala osadnicza dotarła w Karkonosze w czasie wojny trzydziestoletniej, gdy góry stały się azylem dla uciekinierów religijnych z Czech. Wielu z nich przechodziło na śląską stronę, gdzie zakładali nowe budy pasterskie i osady, bądź powiększali stare (Karpacz Grn., Przesieka, Borowice, Zachełmie, Martinova Bouda, Stary Śląski Dom).

    Wiek XIX to w Karkonoszach początek rozwoju turystyki, która z czasem stała się głównym źródłem utrzymania miejscowej ludności. Wsie i miasteczka zmieniły się w letniska, a dawne budy pasterskie przekształcono w górskie gospody i schroniska. W latach 80-tych po obu stronach granicy powstały towarzystwa turystyczne, które znacznie przyczyniły się do upowszechnienia turystyki, budując drogi, schroniska i znakując szlaki. Turystyka rozwinęła się szczególnie po doprowadzeniu w góry linii kolejowych.

    Dziś Karkonosze są najpopularniejszym pasmem górskim Sudetów i corocznie przyciągają setki tysięcy turystów z obu stron granicy, a także z Niemiec i innych krajów Europy.

  • Dodaj link do:
  • facebook.com
  • Kolej linowa „Zbyszek” z Karpacza na Kopę, nazywana bywa „dziadkiem”. Nie ma w tym cienia przesady, bo jest to najstarszy wyciąg krzesełkowy po polskiej stronie Sudetów. Plany zbudowania wyciągu na Kopę, który umożliwiałby narciarzom korzystanie z uroków jazdy na nartach, powstał tuż po II wojnie światowej

  • Tym przewrotnym tytułem chciałbym zwrócić uwagę Czytelników Naszych Sudetów na  fragment historii Kowar, które było częścią Królestwa Czeskiego. Pomysł nasunął mi się w naszym kościele przy ołtarzu ze szkoły Michaela Willmanna, który już  jako sławny artysta malował obrazy i freski właśnie w Pradze...

  • Leśny zameczek Aichelburg, położony na wysokości 736 m npm, ponad 100 metrów ponad doliną Úpy, ma niezwykłą, jak na tego typu budowle, historię. Nie jest to stara, średniowieczna warownia, która mogłaby tu stać dla ochrony drogi prowadzącej doliną Úpy

  • Szklarska Poręba to idealne miejsce dla wszystkich, którzy chcą aktywnie i ciekawie spędzić czas wolny. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie tylko zimą jest tam co robić...

  • Idąc grzbietem Karkonoszy od Lučnej boudy w kierunku grani Kozich hřbetów, natrafiamy na miejsce, gdzie kiedyś stała Rennerova bouda. Dzisiaj niemal nic już po niej nie pozostało, ale warto poznać dramatyczne dzieje jej powstania (z wątkiem kryminalnym)

  • Słonecznik jest jedną z najbardziej charakterystycznych skał w Karkonoszach, widoczną doskonale z miejscowości położonych u stóp Karkonoszy. Dla dawnych mieszkańców Kotliny Jeleniogórskiej był swoistym zegarem, bowiem w samo południe, słońce znajdowało się nad nim

  • Šímove chalupy, położone ponad Lvim dolem w Karkonoszach, są prawdziwym ewenementem. Należą do najbardziej oddalonych od cywilizacji miejsc w górach Republiki Czeskiej. Zimą praktycznie nie można się do nich dostać, nie ma tam też elektryczności

 

Komentarze

Komentarz
Facebook